هفت R در مدیریت تغییر

درک تمام المان‌هایی که می‌تواند ریسک مربوط به تغییر را ارزیابی کند و سبب اثربخشی روند مدیریت تغییر شود در پیاده‌سازی موفق تغییرات بسیار مهم است.

بسیاری از دست اندرکاران مدیریت خدمات فناوری اطلاعات و ITIL مشتاقانه منتظر تحقق موفقیت‌آمیز تغییرات بدون کاهش افت ارزش خدمات و در جهت خلق ارزش مثبت هستند و این یعنی تحقق اثربخشی روند مدیریت تغییر. برای نیل به این اثربخشی، شناسایی و تخصیص منابع صحیح و یافتن پاسخ پرسش‌های زیر که هرکدام نمایانگر یک R هستند می‌توانید از خطراتی که اثربخشی یک تغییر را تحت شعاع قرار می‌دهد آگاهی یابید تا خدمات تجاری متحمل تاثیرات منفی نشود. این خطرات می تواند در محیط   سرویس‌های فناوری اطلاعات که امروزه دائماً در حال تغییر است تا به نیازهای جدید تجاری پاسخ دهند، بسیار چشمگیرند و قابل توجه. بنابراین اگر فرآیند موثری برای مدیریت تغییر ایجاد نکنید، احتمالاً قطع خدمات مکرر خدمات را تجربه خواهید کرد و کاربران نهایی به راحتی این وضع را تحمل نخواهند کرد. به همین دلیل داشتن یک بینش ارزش تجاری می‌تواند در تلاش شما برای ارائه‌ی خدمات IT معتبر و قابل توجیه بسیار مفید باشد.

در اینجا سوالاتی وجود دارد که نویسندگان همه سازمان های فناوری اطلاعات را به پاسخ می‌کنند:

۱. چه کسی تغییر را ایجاد[۱] کرده است؟

آفت مزرعه انفورماتیک، ملخ نیست! بلکه سیل تغییر غیرمجاز آفت فناوری اطلاعات است. متاسفانه بسیاری از مدیران انفورماتیک، کارشناسان و تکنسین‌ها حسب درخواست‌های کاربران و یا در جهت اصلاح یک سری خدمات اقدام به انجام تغییرات خودسرانه می‌کنند بی‌آنکه آنرا جایی ثبت و ضبط کنند این تغییر غیرمجاز که روند صحیح مدیریت تغییر را در خود ندارد علاوه بر افزایش بار ترافیکی ناخواسته، سبب کاهش کیفیت ارایه‌ی خدمات می‌شود بنابراین در مدیریت تغییر لازم‌است که یک تغییر ابتداً ثبت شود زیرا با وجود بسیاری از نقاط ورود، ذینفعان، تنوع سرویس‌ها و منابع سرازیر شدن سیل تغییرات امری اجتناب ناپذیر است پس جای تعجب نیست که این پدیده، خود منجر به بروز مشکلات فراوانی خواهد شد. یکی از راه‌های اجرا و رسیدگی به تغییرات مجاز، ایجاد سیستمی و متمرکز تمام تغییرات است. چنین سیستمی باید کنترل‌های مناسبی را برای حل تغییرات در مناطق عملیاتی در اختیار داشته باشد. این “سیستم ثبت” ویژه و منفرد، در هنگام ممیزی‌ها بسیار مفید است. در نتیجه اولین R کلیدی در مدیریت تغییر، ثبت تغییر توسط درخواست‌کننده‌ی آن است.

۲. دلیل[۲] تغییر چیست؟

دلیل تغییر[۳] بیانگر هدف نهایی از ایجاد یک درخواست تغییر است. به‌عنوان مثال، اگر یک چاپگر در سازمان شما به دلیل آسیب‌دیدگی یا اتمام کارتریج کار نکند، دلیل تغییر می‌تواند کار نکردن پرینتر باشد بنابراین درخواست تغییر ایجاد شده، می‌تواند کارتریج چاپگر را تغییر دهد. به همین ترتیب، می‌توانید بیشترین دلایل آغاز درخواست تغییر را در همه‌ی زمینه‌های ارایه‌ی خدمت، ثبت کنید. این به مدیریت فناوری اطلاعات کمک می‌کند تا گزارش‌هایی را در مورد دلایل ایجاد تغییر در سازمان بدست آورد و ارزیابی بهتری نسبت به حجم و دلایل تغییرات را داشته باشد. ثبت و درک دلیل تغییر، سبب می‌شود در میان‌مدت علت نیاز به تغییرات را کاهش دهید…و گامی در جهت بهبود مستمر و کاهش نرخ تغییرات تکراری بردارید. از طرفی با شناخت علت تغییر از ریسک‌هایی که این تغییر ممکن است ایجاد کند می‌توانید جلوگیری کنید. در حقیقت، بدون پاسخ روشنی به این پرسش که علت تغییر چیست، نوآوری‌های استراتژیک به راحتی در سیل بی‌وقفه‌ی تغییرات تاکتیکی قرار می‌گیرد و چشم‌انداز و هدف‌گذاری اثربخشی تغییرات را از بین می برد بخصوص آنکه از آن‌جایی که تا حدود ۷۵ درصد بودجه فناوری اطلاعات  به حفظ زیرساخت‌های قدیمی اختصاص دارد. صرف‌نظر از نوع تغییر‌، هر تغییر عمده باید بر اساس معیارهای تجزیه و تحلیل نمونه کارها مورد توافق‌شده، ارزیابی شود. این ارزیابی، اولویت‌بندی مناسب تغییرات را تضمین می‌کند و قبل از هدر دادن منابع، ناهماهنگی بالقوه و ناخالص را آشکار می‌کند. در نتیجه دومین R کلیدی در مدیریت تغییر، ثبت علت تغییر توسط درخواست‌کننده‌ی آن است.

۳. چه بازگشتی[۴] از تغییر مورد نیاز است؟

نتیجه‌ی کسب شده از تغییر به‌ویژه در بازگشت هزینه‌های مالی‌ کمک می‌کند تا اولویت تغییرات استراتژیک و پروژه محور را به‌خوبی درک کنید. ITIL دو ورودی کلیدی را در روند مدیریت تغییر (مشکلات و نوآوری) می‌شناسد‌، اگرچه راهنمایی خوبی در مورد چگونگی تنظیم نوآوری ارایه نمی‌کند اما “مدیریت مالی ITIL برای خدمات فناوری اطلاعات” می‌تواند اطلاعات مفید مربوط به هزینه را ارائه دهد هرچند برای سنجش عینی تأثیر واقعی هزینه‌های مالی تغییر باید آن تغییر را بر اساس معیارهای مبتنی بر ارزش تکمیل کرد. به‌عبارتی دیگر توجیه مالی اجرای یک تغییر باید موجه باشد و در راستای بازگشت هزینه‌ها و یا کنترل هزینه‌ی تغییرات باشد وگرنه پرداختن به هر تغییری بدون بررسی آورده‌ی مالی و ارزش ریالی آن در درازمدت بار مالی هنگفتی بر دوش سازمان می‌گذارد که توجیه‌پذیر نخواهد بود. در نتیجه سومین R کلیدی در مدیریت تغییر، درک بازگشت هزینه‌های مورد انتظار است.

ادامه مطلب در صفحه بعد…

نوشته هفت R در مدیریت تغییر اولین بار در سرویس دسک پلاس فارسی مدانت. پدیدار شد.

هوش مصنوعی در خدمت مدیریت خدمات

مغز جدید ChatGPT اگرچه غوغایی به پا کرده اما این چیز بدیع و عجیبی نیست و مدت‌هاست که متخصصان روی هوش مصنوعی فعالیت دارند تا بتواند جایگزین بسیاری از کارهای تکراری باشد، آنچنان که سریع بگردد و بهترین پاسخ را بیابد و به زبان انسان بیان کند. از دستیار صوتی Siri شرکت اپل گرفته تا Cortana شرکت مایکروسافت. حتی می‌بینیم اکثر موتورهای جستجو و بسیاری از ابزارهای پزشکی، تشخیص چهره، پلاک و … به هوش مصنوعی مجهزند.

این مغز مبتنی بر هوش مصنوعی یا AI، توسط متخصصان فناوری اطلاعات و ارتباطات عرضه شده اما بیشتر اوقات خود فناوری اطلاعات از دستاوردهایش بی‌نصیب است و با این‌که خودش خالق و مبتدع تکنولوژی است اما دیگران و صنایع دیگر، بیشتر از آن استفاده می‌کنند. بعبارتی فناوری اطلاعات شبیه کوزه‌گر می‌شود که از کوزه شکسته آب می‌خورد. امروزه این هوش مصنوعی از آزمایشگاه‌ها به سمت مردم سرازیر شده. در تلفن همراه یا برای نوشتن یک مقاله و …

پس ضروری است خود فناوری اطلاعات نیز بی‌نصیب از آن نباشد. هوش مصنوعی در سیستم‌های مدیریت خدمت و چارچوب ITIL می‌تواند به شدت نقش مهمی ایفا کند. بهمین خاطر شرکت ManageEngine‌ با تکنسین‌ربات Zia به بهره‌گیری از AI رفت.

چطور؟ همچنان که در ChatGPT یک مغز مصنوعی می‌تواند  ۱۰ برابر سریعتر بنویسد، در فناوری اطلاعات نیز یک مغز مصنوعی می‌تواند ۱۰ برابر سریعتر به کاربران پاسخ دهد. بعبارتی سرعت پاسخ و رفع مشکل و پیگیری درخواست‌های آنان اکنون توسط ربات‌تکنسین‌ها بخوبی قابل ارایه است. بعبارتی کاربرد هوش مصنوعی در ITIL می‌تواند زنگ خطری برای تمام کارشناسان فناوری اطلاعات باشد که این مغز مصنوعی می‌تواند جای همه‌شان را بگیرد!…

هوش مصنوعی، چت‌بات[۱]، گزارشات تحلیلی و ادغام‌پذیری بهتر و آسان‌تر مهمترین ویژگی و قابلیت‌های جدید نرم‌افزارهای اتوماسیون سازمانی بخصوص ابزارهای پیاده‌سازی ITIL در آینده‌ی نزدیک خواهد بود، اگرچه برخی از ارایه‌دهندگان کم و بیش این ویژ‌گی‌ها قدرتمند را در نرم‌افزار گنجانده اند نظیر چت‌بات Zia شرکت Managenegine اما حسب نوپا بودن هوش‌مصنوعی به‌نظر هنوز در ابتدای راه است.

هوش مصنوعی:

هوش مصنوعی به کمک ITIL خواهد آمد تا درک بهتر و درست‌تری از وقایع، حوادث و کارها داشته باشد تا در صورت لزوم با ایجاد و یا ردیابی حوادث پیش از وقوع مشکلات فراگیر و گسترده، تمهیدات لازم را جهت به حداقل‌رساندن نرخ خرابی‌ها و تأثیر آنها بر کسب و کار سازمان به اجرا بگذارد شکی نیست که اغلب تمرینات ITIL رفته‌رفته از حیث وابستگی به درج اطلاعات و مستندسازی توسط کارکنان فناوری از طریق بکارگیری هوش مصنوعی بی‌نیاز خواهد شد و این خبری خوبی است تا سهم عمده‌ای از نرخ خطاهای انسانی کاهش یابد و راندمان ارایه‌ی خدمات سازمانی به حداکثر حالت برسد.

چت‌بات‌ها:

در کنار هوش مصنوعی، چت‌بات حضوری فعال خواهند داشت در حقیقت کاربران بخش ظاهری هوش‌مصنوعی را می‌توانند در چت‌بات ببینید این یعنی گفتگوی کاربر با ربات بجای انسان! این کمک می‌کند تا ۸۰٪ از درخواست‌هایی که نرخ طرح آنها تکراری است توسط ربات فیصله یابد یعنی بجای گماردن یک کارشناسان فناوری از یک ربات استفاده کرد تا اقداماتی نظیر هدایت کاربر، پرسش پاسخ‌های رایج و متدوال و راهنمایی و آموزش مستمر او را برعهده بگیرد با این کار حجم عظیمی از ترافیک کاری کارشناسان فناوری بر سر موضوعات کم ارزش (اکثریت کم اهمیت) از بین خواهد رفت و آنها می‌توانند تمرکز خود را بر اقلیت پر اهمیت معطوف کنند.

گزارشات هوشمند:

 قطعا هر ابزاری مجهز به یک داشبورد مدیریتی از گزارشات سفارشی هست اما لزوما هوشمندسازی آنها بر پایه‌ی تحلیل و نه صرفا دریافت آمار عددی چیزی است که در ابزارهای ITIL گنجانده خواهد شد زیرا لازم است مدیران گزارشگیر و تحلیل‌گران و داده‌کاوان اطلاعات مناسب‌تری دریافت کنند تا قدرت تصمیم‌گیری آنها افزایش یابد و صرفا با اعداد و ارقام سیستمی  و کمی بدون لحاظ کردن ارزش‌ها و کیفیت کار در چاه مشکلات سقوط نکنند. گزارشات هوشمند هم هوش مصنوعی را طلب خواهد کرد و در آینده‌ی نچندان دور مدیران فناوری اطلاعات با نگاهی وسیع‌تر می‌توانند تصویر بزرگ [۲]و برنامه‌های بلندمدت خود را در حوزه‌ی ICT پیش ببرند.

یکپارچه‌سازی آسان:

در پایان ادغام‌سازی و یکپارچگی هوشمندتر و آسان‌تر با سایر سرویس‌های سازمانی مهمترین تغییر در ابزارهای ITSM خواهد بود. در مطالب پیشین درباره ERP شکست‌خورده سخنی در این خصوص رانده‌ام و اینکه دیگر مثل سابق سازمان‌ها به‌دنبال یک نرم‌افزار غول‌پیکر نیستند که تمامی کارها را انجام دهد زیرا هر باید یقین داشت که هرکسی را بهر کاری ساخته‌اند قطعا یک نرم افزار در حوزه ی برنامه‌ریزی شیفت ورود و خروج پرسنل با گرافیک خاص! نظیر: Employee Shift Scheduling Software را نمی‌توان با ERP به آن شکل حرفه‌ای پیاده کرد و یا یک نرم‌افزار چاپ لیبل نظیر LableJoy. بنابراین سازمان‌ها دنبال ابزارهایی هستند تا از قابلیت OpenAPI پشتیبانی کند آنچنان که تمامی ابزارها بتواند با هر قابلیت منحصری که دارد با همدیگر صحبت کنند. اما فقط موضوع صحبت‌کردن نرم‌افزارها باید یکدیگر جهت کاهش حجم ورود اطلاعات نیست بلکه باید روش یکپارچه‌سازی آنها نیز تسهیل شود بنابراین این وسط نرم افزارهای واسط و یا API های ارتقا یافته‌ی هوشمند عرضه خواهد شد تا در کمترین زمان و با حداقل کدنویسی بتوان از داده‌‌های یک نرم‌افزار در جایی دیگر استفاده و اطلاعات را بین حجم زیادی از ابزارهای دیگر سازمان رد و بدل کرد.

   لزوم کاهش کارکنان خط پشتیبانی، بکارگیری آنها در پروژه‌هایی که منجر به خلق ارزش مثبت می‌شود و همچنین کاهش هزینه‌ها و البته افزایش راندمان ابزارها در خدمت سازمان همه و همه بصورت هوشمند، مهمترین اهداف هر سازمانی است و تردیدی نیست که این نیازمندی‌ها به‌شدت احساس می‌شود و در آینده‌ای بسیار نزدیک ساده بکارگیری قابلیت‌ هوش مصنوعی بطور گسترده در نرم‌افزارهای پیاده‌سازی ITIL خواهیم بود.

نازنین رادمهر

[۱] از چت‌بات جهت شبیه‌سازی مکالمات هوشمند با یک یا چند کاربر انسانی از طریق صدا یا متن استفاده می‌شود نظیر بات‌های تلگرام! نام دیگر آن بات مکالمه دستیار مجازی هوشمند (Intelligent Virtual Assistant) می باشد.

[۲] Big Picture

نوشته هوش مصنوعی در خدمت مدیریت خدمات اولین بار در سرویس دسک پلاس فارسی مدانت. پدیدار شد.